Yapay zekâ ve genetik bilim sağlığın yeni pusulası oluyor

ACİL HOST / İSTANBUL, TÜRKİYE

Üsküdar Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sevim Işık, genetik testler ve yapay zekânın sağlık alanında devrim yaratarak, yakın gelecekte her bireyin gen haritasına dayalı "kişisel sağlık asistanı" sistemine geçileceğini açıkladı.

Genetik profillerin sadece kalıtsal hastalıkları değil, çevresel faktörlerle etkileşime giren kompleks süreçleri de aydınlattığını belirten Prof. Dr. Işık, bu sayede hastalık risklerinin yıllar öncesinden öngörülebildiğini ifade etti. Yapay zekâ algoritmalarının büyük veri setlerini analiz ederek diyabetten kansere, Alzheimer’dan kalp hastalıklarına kadar geniş bir yelpazede erken uyarı sistemleri oluşturduğu vurgulandı. Ancak bu dönüşümün etik, gizlilik ve veri güvenliği çerçevesinde titizlikle yönetilmesi gerektiği uyarısı yapıldı.

Genetik profil ile kişiye özel tedavi dönemi

Gen haritası analizinde WES (Tüm Ekzom Dizileme) ve WGS (Tüm Genom Dizileme) yöntemlerinin kritik rol oynadığını belirten Prof. Dr. Sevim Işık, analiz süreçlerine dair şu bilgileri paylaştı:

• Kapsamlı Analiz: WGS, anne ve babadan alınan tüm kalıtsal bilgiyi detaylarıyla tarayarak bireyin genetik yapısını eksiksiz ortaya koyar.

• Uygulama Alanları: Genetik profil; metabolizma özelliklerini, ilaçlara verilen cevabı ve nöropsikiyatrik riskleri belirleyerek kişiye özel tedavi planları oluşturulmasını sağlar.

• Önleyici Stratejiler: Özellikle kanser genomik analizlerinde tümörün gelecekteki davranışları modellenerek yan etkiler azaltılıp tedavi süreçleri hızlandırılabilir.

Nöropsikiyatride farmakogenetik devrim

Türkiye’de NPİSTANBUL Hastanesi gibi merkezlerde genetik veriye dayalı kapsamlı izlem modellerinin kullanıldığını belirten Işık, nöropsikiyatrik hastalıklarda farmakogenetik testlerin önemine değindi. Bu testler sayesinde antidepresan ve antipsikotik ilaç seçimlerinin hastanın genetik duyarlılığına göre yapıldığını, böylece ilaç direncine karşı önceden kararlar alınabildiğini aktardı. Alzheimer ve Parkinson gibi hastalıklar için geliştirilen poligenik risk skorları ile klinik belirtiler ortaya çıkmadan 10-20 yıl önce riskli bireylerin tespit edilmesi hedefleniyor.

Gelecekte herkesin bir gen haritası olacak

Genetik testlerin maliyetinin son beş yılda yaklaşık yüzde 80 oranında düştüğünü ifade eden Prof. Dr. Işık, yakın gelecekte bu testlerin aile hekimliği sistemine entegre edilebileceğini öngörüyor. WGS maliyetinin 50 dolar seviyelerine inmesiyle birlikte genetik profil bilgisinin "kimlik kartı" kadar yaygınlaşacağı belirtiliyor. Türkiye’de halihazırda 88 adet ruhsatlı Genetik Tanı Merkezi bulunduğunu kaydeden Işık, devlet desteğinin ve laboratuvar altyapısının artırılmasıyla genetik testlerin herkes için standart bir sağlık yol haritası haline gelebileceğini sözlerine ekledi.

www.acilhost.net