Çocuklarda evde ateş kontrolü: Doğru ölçüm ve müdahale rehberi
Uzman Dr. Songül Uzgelir, çocuklarda yüksek ateşin bağışıklık sistemindeki rolünü, doğru ölçüm tekniklerini ve evde yapılması gereken güvenli uygulamaları anlattı.
Editör
ACİL HOST / ADANA, TÜRKİYE — 28 KASIM 2025
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Dr. Songül Uzgelir, ebeveynleri endişelendiren yüksek ateş durumunda evde uygulanması gereken doğru ölçüm tekniklerini ve güvenli müdahale yöntemlerini açıkladı.
Vücudun enfeksiyonlarla mücadele ettiğinin bir göstergesi olan ateş, bağışıklık sisteminin doğal bir yanıtı olarak ortaya çıkarken; uzmanlar, özellikle yenidoğan grubunda zaman kaybedilmeden sağlık kuruluşuna başvurulması gerektiğini vurguluyor. Hipotalamus tarafından kontrol edilen vücut ısısı, akyuvar sayısını artırarak bakteri ve virüslerin üremesini yavaşlatıyor ancak kontrolsüz yükselişler halsizlik ve havale riskini beraberinde getirebiliyor.
Ateş ölçümünde doğru yöntemler
Teknolojik gelişmelerle birlikte vücut ısısı ağız, koltuk altı, kulak yolu, makat veya alından ölçülebiliyor. Dr. Uzgelir, ölçüm cihazının ortam ısısından etkilenmemesi ve güvenilir olması gerektiğine dikkat çekiyor.
-
Koltuk altı: En kolay ve güvenli yöntemlerden biridir. Dijital termometreler için 40 saniye, cıvalı termometreler için 5 dakika bekleme süresi önerilmektedir.
-
Kulak yolu (Timpanik): Vücut ısı merkezine yakınlığı nedeniyle ideal sonuçlar verir ancak kulak kiri veya dış kulak yolu travması olan çocuklarda yanıltıcı olabilir.
-
Ağız içi: Termometrenin ısırılma riski nedeniyle küçük çocuklarda ve bilinci kapalı hastalarda tercih edilmemelidir.
-
Rektal ölçüm: Yaralanma riski nedeniyle yenidoğanlarda ve küçük çocuklarda tavsiye edilmez.
Kulak, koltuk altı veya ağızdan yapılan ölçümlerde 38 derecenin üzeri, rektal ölçümde ise 38.5 derecenin üzeri yüksek ateş olarak kabul edilmektedir.
Evde müdahale ve ortam şartları
Uzmanlar, ilk bir ay içindeki bebeklerde görülen ateşin ciddiye alınması ve derhal hekime başvurulması gerektiğini belirtiyor. Üç aydan büyük çocuklarda ise ateş, fiziksel yöntemlerle kontrol altına alınabiliyor.
Çocuğu zorla soğuk duşa sokmak yerine, beline kadar ılık su dolu bir leğende 15-20 dakika oturtmak ve omuzlarından ılık su dökmek etkili bir yöntemdir. Çocuğun kıyafetlerinin inceltilmesi, bol sıvı takviyesi yapılması ve oda sıcaklığının 21-22 derece arasında tutulması önerilmektedir.
Uzak durulması gereken hatalı uygulamalar
Ateş kontrolünde yapılan geleneksel hatalar çocuğun sağlığını riske atabiliyor. Dr. Uzgelir, ebeveynlerin kaçınması gereken davranışları şöyle sıralıyor:
-
Üşüme ve titremeye rağmen çocuğun üzerini örtmeyin veya kalın giydirmeyin.
-
Soğuk su ile banyo yaptırmaktan kaçının.
-
Alkol, kolonya veya sirkeli su ile kompres yapmayın.
-
Hekim önerisi olmadan bilinçsiz ağrı kesici kullanmayın.
Tüm önlemlere rağmen ateşin düşürülemediği durumlarda, altta yatan nedenin tespiti ve tedavisi için en kısa sürede bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır.
Kaynak: Uzm. Dr. Songül Uzdemir
